همایش آروین البرز HLJR 2 3 2026 05 26 کاربرد فناوری‌های هوشمند، یادگیری ماشین و آینده‌پژوهی در ارتقای تاب‌آوری سکونتگاه‌های انسانی ایران کاربرد فناوری‌های هوشمند، یادگیری ماشین و آینده‌پژوهی در ارتقای تاب‌آوری سکونتگاه‌های انسانی ایران 305 317 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA شایان کارشناسی ارشد برنامه ریزی آمایش سرزمین دانشگاه تربیت مدرس 2026 05 26 موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی ایران، سکونتگاه‌های انسانی این کشور را در معرض طیف گسترده‌ای از مخاطرات طبیعی و محیطی از جمله زلزله، سیل، فرونشست زمین و زمین‌لغزش قرار داده است. با توجه به پیچیدگی و توالی این بحران‌ها، رویکردهای سنتی در مدیریت بحران و برنامه‌ریزی کالبدی دیگر پاسخگوی نیازهای روزافزون جوامع شهری و روستایی نیستند. هدف از این پژوهش مروری، بررسی و تحلیل جامع نقش فناوری‌های نوین در ارتقای ظرفیت‌های مقابله‌ای و انطباقی سکونتگاه‌های انسانی است. این مطالعه با تمرکز بر ادغام مفاهیم نوین علمی، به ارزیابی کارایی ابزارهای پیشرفته در پیش‌بینی، پیشگیری و مدیریت پیامدهای ناشی از بحران‌های محیطی می‌پردازد. نتایج این بررسی نشان می‌دهد که بهره‌گیری از سیستم‌های هوشمند می‌تواند زمان واکنش به بحران‌ها را به حداقل رسانده و تخصیص منابع را بهینه‌سازی کند. همچنین، مدل‌سازی‌های مبتنی بر داده‌های کلان قادرند الگوهای پنهان مخاطرات را شناسایی کرده و پهنه‌بندی‌های دقیقی از مناطق آسیب‌پذیر ارائه دهند. از سوی دیگر، مطالعات آینده‌نگرانه با تدوین سناریوهای محتمل، بستری مناسب برای سیاست‌گذاری‌های بلندمدت و طراحی استراتژی‌های پیشگیرانه فراهم می‌آورند. در نهایت، هم‌افزایی این سه حوزه علمی نه تنها به کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها و جوامع کمک می‌کند، بلکه مسیر رسیدن به توسعه پایدار فضایی را در برابر تغییرات اقلیمی و شوک‌های ناگهانی هموار می‌سازد. این رویکرد یکپارچه، تغییر پارادایم از مدیریت انفعالی به مدیریت پیش‌دستانه را در نظام برنامه‌ریزی کشور الزامی می‌نماید و چارچوبی نوین برای سیاست‌گذاران ارائه می‌دهد. موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی ایران، سکونتگاه‌های انسانی این کشور را در معرض طیف گسترده‌ای از مخاطرات طبیعی و محیطی از جمله زلزله، سیل، فرونشست زمین و زمین‌لغزش قرار داده است. با توجه به پیچیدگی و توالی این بحران‌ها، رویکردهای سنتی در مدیریت بحران و برنامه‌ریزی کالبدی دیگر پاسخگوی نیازهای روزافزون جوامع شهری و روستایی نیستند. هدف از این پژوهش مروری، بررسی و تحلیل جامع نقش فناوری‌های نوین در ارتقای ظرفیت‌های مقابله‌ای و انطباقی سکونتگاه‌های انسانی است. این مطالعه با تمرکز بر ادغام مفاهیم نوین علمی، به ارزیابی کارایی ابزارهای پیشرفته در پیش‌بینی، پیشگیری و مدیریت پیامدهای ناشی از بحران‌های محیطی می‌پردازد. نتایج این بررسی نشان می‌دهد که بهره‌گیری از سیستم‌های هوشمند می‌تواند زمان واکنش به بحران‌ها را به حداقل رسانده و تخصیص منابع را بهینه‌سازی کند. همچنین، مدل‌سازی‌های مبتنی بر داده‌های کلان قادرند الگوهای پنهان مخاطرات را شناسایی کرده و پهنه‌بندی‌های دقیقی از مناطق آسیب‌پذیر ارائه دهند. از سوی دیگر، مطالعات آینده‌نگرانه با تدوین سناریوهای محتمل، بستری مناسب برای سیاست‌گذاری‌های بلندمدت و طراحی استراتژی‌های پیشگیرانه فراهم می‌آورند. در نهایت، هم‌افزایی این سه حوزه علمی نه تنها به کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها و جوامع کمک می‌کند، بلکه مسیر رسیدن به توسعه پایدار فضایی را در برابر تغییرات اقلیمی و شوک‌های ناگهانی هموار می‌سازد. این رویکرد یکپارچه، تغییر پارادایم از مدیریت انفعالی به مدیریت پیش‌دستانه را در نظام برنامه‌ریزی کشور الزامی می‌نماید و چارچوبی نوین برای سیاست‌گذاران ارائه می‌دهد. /downloadfilepdf/13217