Hamayesh Arwin Alborz همایش آروین البرز HLJR فصلنامه پژوهش‌های نوین در علوم انسانی و حقوق HLJR 2 2 2026 01 28 بررسی سیاست‌های بازدارنده دولت در مبارزه با قاچاق کالا و ارز در ایران بررسی سیاست‌های بازدارنده دولت در مبارزه با قاچاق کالا و ارز در ایران 92 108 FA Elaheh chegeni bbbbbbbbbbbbb الهه چگنی دانشجوی کارشناسی ارشد،گروه حقوق ،واحد دزفول،دانشگاه آزاد اسلامی،دزفول،ایران. ehsan naseri nnnnnnnnnnn احسان ناصری استاددانشگاه ،گروه حقوق ،واحد دزفول،دانشگاه آزاد اسلامی،دزفول،ایران. 2026 01 28 قاچاق کالا و ارز یکی از پدیده‌های پیچیده و چندبعدی در نظام‌های اقتصادی معاصر است که آثار و پیامدهای گسترده‌ای در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و حقوقی بر جای می‌گذارد. این پدیده با اخلال در نظام تولید و توزیع، کاهش درآمدهای عمومی دولت، تضعیف تولید داخلی و گسترش اقتصاد غیررسمی، نقش مهمی در بی‌ثباتی اقتصادی ایفا می‌کند. در کشورهای در حال توسعه، از جمله ایران، شرایط خاص اقتصادی، تفاوت قیمت کالاها و ارز با کشورهای همجوار، گستردگی مرزها و ضعف برخی سازوکارهای نظارتی، زمینه‌های مساعدی برای گسترش قاچاق کالا و ارز فراهم کرده است. از این رو، مبارزه با این پدیده به یکی از اولویت‌های اساسی دولت‌ها در حوزه سیاست‌گذاری اقتصادی و حقوقی تبدیل شده است. دولت به‌عنوان متولی اصلی حفظ نظم اقتصادی و تأمین منافع عمومی، نقش محوری در پیشگیری و مقابله با قاچاق کالا و ارز ایفا می‌کند. این نقش از طریق تدوین و اجرای قوانین و مقررات، جرم‌انگاری رفتارهای مرتبط با قاچاق، تعیین ضمانت اجراهای کیفری و اداری، و همچنین ایجاد نهادهای اجرایی و نظارتی تحقق می‌یابد. در ایران نیز قانون‌گذار با تصویب قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز و ایجاد ساختارهای نهادی مرتبط، تلاش کرده است چارچوبی منسجم برای مقابله با این پدیده فراهم آورد. با این حال، علی‌رغم اتخاذ سیاست‌های متعدد تقنینی و اجرایی، قاچاق کالا و ارز همچنان به‌عنوان یکی از چالش‌های اساسی اقتصاد کشور باقی مانده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی سیاست‌های بازدارنده دولت در مبارزه با قاچاق کالا و ارز در ایران انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی بوده و داده‌های پژوهش از طریق مطالعه منابع کتابخانه‌ای، قوانین و مقررات، اسناد حقوقی و آثار علمی مرتبط گردآوری شده است. در این پژوهش تلاش شده است ضمن تبیین مفاهیم و مبانی نظری قاچاق کالا و ارز، سیاست‌های تقنینی و اجرایی دولت در این حوزه مورد بررسی قرار گرفته و میزان بازدارندگی این سیاست‌ها تحلیل شود. قاچاق کالا و ارز یکی از پدیده‌های پیچیده و چندبعدی در نظام‌های اقتصادی معاصر است که آثار و پیامدهای گسترده‌ای در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و حقوقی بر جای می‌گذارد. این پدیده با اخلال در نظام تولید و توزیع، کاهش درآمدهای عمومی دولت، تضعیف تولید داخلی و گسترش اقتصاد غیررسمی، نقش مهمی در بی‌ثباتی اقتصادی ایفا می‌کند. در کشورهای در حال توسعه، از جمله ایران، شرایط خاص اقتصادی، تفاوت قیمت کالاها و ارز با کشورهای همجوار، گستردگی مرزها و ضعف برخی سازوکارهای نظارتی، زمینه‌های مساعدی برای گسترش قاچاق کالا و ارز فراهم کرده است. از این رو، مبارزه با این پدیده به یکی از اولویت‌های اساسی دولت‌ها در حوزه سیاست‌گذاری اقتصادی و حقوقی تبدیل شده است. دولت به‌عنوان متولی اصلی حفظ نظم اقتصادی و تأمین منافع عمومی، نقش محوری در پیشگیری و مقابله با قاچاق کالا و ارز ایفا می‌کند. این نقش از طریق تدوین و اجرای قوانین و مقررات، جرم‌انگاری رفتارهای مرتبط با قاچاق، تعیین ضمانت اجراهای کیفری و اداری، و همچنین ایجاد نهادهای اجرایی و نظارتی تحقق می‌یابد. در ایران نیز قانون‌گذار با تصویب قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز و ایجاد ساختارهای نهادی مرتبط، تلاش کرده است چارچوبی منسجم برای مقابله با این پدیده فراهم آورد. با این حال، علی‌رغم اتخاذ سیاست‌های متعدد تقنینی و اجرایی، قاچاق کالا و ارز همچنان به‌عنوان یکی از چالش‌های اساسی اقتصاد کشور باقی مانده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی سیاست‌های بازدارنده دولت در مبارزه با قاچاق کالا و ارز در ایران انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی بوده و داده‌های پژوهش از طریق مطالعه منابع کتابخانه‌ای، قوانین و مقررات، اسناد حقوقی و آثار علمی مرتبط گردآوری شده است. در این پژوهش تلاش شده است ضمن تبیین مفاهیم و مبانی نظری قاچاق کالا و ارز، سیاست‌های تقنینی و اجرایی دولت در این حوزه مورد بررسی قرار گرفته و میزان بازدارندگی این سیاست‌ها تحلیل شود. https://www.hljr.ir/downloadfilepdf/19698