همایش آروین البرز HLJR 2 1 2025 12 21 Standards for Accreditation and Quality Improvement in Education in Farabi Philosophy with Emphasis on Educational and Educational Justice سنجه های اعتباربخشی و ارتقای کیفیت تعلیم و تربیت در فلسفه فارابی با تاکید بر عدالت تعلیمی و تربیتی 232 249 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA یونس دانشجوی دکتری، فلسفه و کلام اسلامی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. عزیز دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. سید ابراهیم استادیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. 2025 09 20 Education, as one of the main pillars of human and social development, has always been a concern of scholars and thinkers in the field of education. Considering challenges such as educational inequalities and qualitative shortcomings of contemporary education systems, re-examining philosophical teachings, especially Farabi's philosophy, has become an undeniable necessity. The aim of this study is to explain and extract accreditation criteria and improve the quality of education based on Farabi's ideas with an emphasis on educational and educational justice, and to analyze the feasibility of implementing these criteria in today's education systems. The present study was conducted with a descriptive-analytical approach and using documentary and library studies. Farabi's philosophical texts, related research articles, and scientific-specialized documents in the field of education were analyzed and, by extracting key propositions, accreditation and educational quality improvement indicators were developed from Farabi's perspective. Also, to strengthen the validity of the research, the compatibility of concepts with global accreditation standards and current education models was examined. The results of the resource analysis showed that Farabi's philosophy of education emphasizes rationality, justice, cultivating moral virtues, balanced development of the individual and society, institutional support, and continuous review. The key accreditation criteria extracted are: equal learning opportunities, strengthening critical thinking, cultivating moral virtues, implementing justice-oriented policies, and continuous evaluation of the quality of the educational system. Comparison with contemporary models shows the advantages of Farabi's approach in creating convergence between individual education and social responsibility. Farabi's teachings can be the basis for developing local standards and practical strategies for improving the quality of education in Iran. In order to achieve educational justice and improve the quality of education, it is suggested that educational policies be reformed with an emphasis on rationality, ethics, and social justice, and that institutional evaluation and support structures be strengthened. تعلیم و تربیت، به‌عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه انسانی و اجتماعی، همواره دغدغه اندیشمندان و متفکران عرصه تعلیم و تربیت بوده است. با توجه به چالش‌هایی مانند نابرابری‌های آموزشی و کاستی‌های کیفی نظام‌های تربیتی معاصر، بازخوانی آموزه‌های فلسفی، به‌ویژه فلسفه فارابی، ضرورتی انکارناپذیر یافته است. هدف این مطالعه، تبیین و استخراج سنجه‌های اعتباربخشی و ارتقای کیفیت تعلیم و تربیت بر مبنای اندیشه‌های فارابی با تأکید بر عدالت تعلیمی و تربیتی، و تحلیل قابلیت اجرایی این سنجه‌ها در نظام‌های آموزشی امروزی است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی‌ـ‌تحلیلی و با استفاده از مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای انجام شد. متون فلسفی فارابی، مقالات پژوهشی مرتبط، و اسناد علمی ـ تخصصی حوزه تعلیم و تربیت تحلیل شد و با استخراج گزاره‌های کلیدی، شاخص‌های اعتباربخشی و ارتقای کیفیت آموزشی از منظر فارابی تدوین گردید. همچنین جهت تقویت اعتبار پژوهش، تطبیق مفاهیم با استانداردهای جهانی اعتباربخشی و مدل‌های فعلی آموزش بررسی شد. نتایج تحلیل منابع نشان داد که فلسفه تعلیم و تربیت فارابی بر محورهایی چون عقلانیت، عدالت، پرورش فضیلت‌های اخلاقی، رشد متوازن فرد و جامعه، حمایت نهادی و بازنگری مستمر تأکید دارد. سنجه‌های کلیدی اعتباربخشی استخراج شده عبارت‌اند از: تساوی فرصت‌های یادگیری، تقویت عقل نقاد، پرورش فضایل اخلاقی، اجرای سیاست‌های عدالت‌محور، و ارزیابی مستمر کیفیت نظام آموزشی. مقایسه با مدل‌های معاصر بیانگر مزایای رویکرد فارابی در ایجاد همگرایی میان تربیت فردی و مسئولیت اجتماعی است. آموزه‌های فارابی می‌تواند مبنای تدوین سنجه‌های بومی و راهبردهای عملی ارتقای کیفیت آموزش در ایران قرار گیرد. برای تحقق عدالت تعلیمی و ارتقای کیفیت تربیت، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاری‌های آموزشی با تأکید بر عقلانیت، اخلاق و عدالت اجتماعی اصلاح شده و ساختارهای ارزشیابی و حمایت نهادها تقویت گردد. /downloadfilepdf/602171