Hamayesh Arwin Alborz همایش آروین البرز HLJR فصلنامه پژوهش‌های نوین در علوم انسانی و حقوق HLJR 2 2 2026 02 16 Goodwill as Collateral: Examining the Possibility of Using Goodwill as Collateral for Obtaining Loans and Bank Facilities, and Related Legal and Enforcement Challenges سرقفلی به عنوان وثیقه: بررسی امکان استفاده از سرقفلی به عنوان وثیقه برای دریافت وام و تسهیلات بانکی، و چالش‌های حقوقی و اجرایی مربوط به آن 235 251 FA Saba Alizadeh Samian کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران. سبا علیزاده سامیان کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران. 2026 02 15 سرقفلی به عنوان یکی از حقوق مالی مهم در روابط موجر و مستأجر، در سال‌های اخیر مورد توجه محققان و نظام بانکی برای استفاده به عنوان وثیقه قرار گرفته است. هدف از این پژوهش بررسی امکان استفاده از سرقفلی به عنوان وثیقه جهت دریافت وام و تسهیلات بانکی و تحلیل چالش‌های حقوقی و اجرایی مرتبط با آن است. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که بهره‌گیری از سرقفلی می‌تواند به توسعه منابع تأمین مالی، افزایش نقدشوندگی دارایی‌های نامشهود و تقویت بازار اعتبارات کمک کند. روش تحقیق حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر اسناد و مدارک قانونی، رویه قضایی، دستورالعمل‌های بانکی و مطالعات تطبیقی است. داده‌ها از طریق مطالعه قوانین مدنی، قانون روابط موجر و مستأجر، قانون اجرای احکام مدنی، اسناد ثبتی، آرای قضایی و تجارب نظام‌های حقوقی خارجی گردآوری و تحلیل شد. تحلیل داده‌ها با تأکید بر بررسی ماهیت حقوقی سرقفلی، قابلیت توثیق، مشکلات ثبت و اجرایی و تجارب کشورهای حقوق نوشته و کامن‌لا صورت گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه سرقفلی دارای ارزش مالی و قابلیت انتقال است، اما محدودیت‌های قانونی، نبود نظام ثبت رسمی، وابستگی به قرارداد اجاره، اختلاف رویه قضایی و نبود استانداردهای بانکی موجب شده است که پذیرش آن به عنوان وثیقه در ایران محدود و پرریسک باشد. بررسی تطبیقی نیز نشان داد که در بسیاری از کشورها، حقوق مالی مشابه سرقفلی با ایجاد نظام ثبت شفاف، دستورالعمل‌های ارزش‌گذاری و ابزارهای قراردادی نوین، به طور گسترده به عنوان وثیقه پذیرفته می‌شوند. نتیجه‌گیری این پژوهش حاکی است که با اصلاحات قانونی، ایجاد سامانه ثبت رسمی، تدوین دستورالعمل‌های بانکی، شفاف‌سازی رویه قضایی و استفاده از ابزارهای حقوق تطبیقی، می‌توان سرقفلی را به عنوان وثیقه معتبر و مؤثر در تأمین مالی کسب‌وکارها مورد استفاده قرار داد و ارزش اقتصادی حقوق مالی نامشهود را در نظام بانکی ایران به رسمیت شناخت. سرقفلی به عنوان یکی از حقوق مالی مهم در روابط موجر و مستأجر، در سال‌های اخیر مورد توجه محققان و نظام بانکی برای استفاده به عنوان وثیقه قرار گرفته است. هدف از این پژوهش بررسی امکان استفاده از سرقفلی به عنوان وثیقه جهت دریافت وام و تسهیلات بانکی و تحلیل چالش‌های حقوقی و اجرایی مرتبط با آن است. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که بهره‌گیری از سرقفلی می‌تواند به توسعه منابع تأمین مالی، افزایش نقدشوندگی دارایی‌های نامشهود و تقویت بازار اعتبارات کمک کند. روش تحقیق حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر اسناد و مدارک قانونی، رویه قضایی، دستورالعمل‌های بانکی و مطالعات تطبیقی است. داده‌ها از طریق مطالعه قوانین مدنی، قانون روابط موجر و مستأجر، قانون اجرای احکام مدنی، اسناد ثبتی، آرای قضایی و تجارب نظام‌های حقوقی خارجی گردآوری و تحلیل شد. تحلیل داده‌ها با تأکید بر بررسی ماهیت حقوقی سرقفلی، قابلیت توثیق، مشکلات ثبت و اجرایی و تجارب کشورهای حقوق نوشته و کامن‌لا صورت گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه سرقفلی دارای ارزش مالی و قابلیت انتقال است، اما محدودیت‌های قانونی، نبود نظام ثبت رسمی، وابستگی به قرارداد اجاره، اختلاف رویه قضایی و نبود استانداردهای بانکی موجب شده است که پذیرش آن به عنوان وثیقه در ایران محدود و پرریسک باشد. بررسی تطبیقی نیز نشان داد که در بسیاری از کشورها، حقوق مالی مشابه سرقفلی با ایجاد نظام ثبت شفاف، دستورالعمل‌های ارزش‌گذاری و ابزارهای قراردادی نوین، به طور گسترده به عنوان وثیقه پذیرفته می‌شوند. نتیجه‌گیری این پژوهش حاکی است که با اصلاحات قانونی، ایجاد سامانه ثبت رسمی، تدوین دستورالعمل‌های بانکی، شفاف‌سازی رویه قضایی و استفاده از ابزارهای حقوق تطبیقی، می‌توان سرقفلی را به عنوان وثیقه معتبر و مؤثر در تأمین مالی کسب‌وکارها مورد استفاده قرار داد و ارزش اقتصادی حقوق مالی نامشهود را در نظام بانکی ایران به رسمیت شناخت. https://www.hljr.ir/downloadfilepdf/952371