اطلاعات شناسنامه‌ای نشریه

مجازات های بدنی مقرر در باب حدود از دیرباز یکی از بحث برانگیزترین موضوعات در تقاطع فقه جزایی اسلام و حقوق کیفری نوین بوده است. این نوشتار با رویکردی تحلیلی–تطبیقی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، امکان جایگزینی مجازات های بدنی حدی با نهادهای نوین کیفری همچون مجازات های جایگزین حبس و خدمات عمومی رایگان را بررسی می کند. پرسش اصلی پژوهش آن است که آیا در چارچوب فقه امامیه و حقوق موضوعه ی ایران، امکان جایگزینی رسمی این مجازات ها وجود دارد یا خیر. یافته ها نشان می دهد که در حالی که غالب فقهای امامیه حدود منصوص را غیرقابل تغییر و تعطیل ناپذیر می دانند، ظرفیت های فقهی همچون قاعده ی درء، حکم حکومتی، تعزیر تکمیلی و شرایط اثباتی دشوار، عملاً دامنه ی اجرای این مجازات ها را محدود کرده و مسیر را برای گرایش به سازوکارهای جایگزین در عمل می گشاید. این پژوهش همچنین با نگاهی تطبیقی به تجربه ی برخی کشورهای اسلامی و اسناد بین المللی حقوق بشری، چارچوبی برای ارزیابی ظرفیت اصلاح در این حوزه ارائه می دهد.

واژگان کلیدی: حدود مجازات بدنی جایگزین حبس خدمات عمومی قاعده ی درء حکم حکومتی.