اطلاعات شناسنامه‌ای نشریه

تعلیم و تربیت، به‌عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه انسانی و اجتماعی، همواره دغدغه اندیشمندان و متفکران عرصه تعلیم و تربیت بوده است. با توجه به چالش‌هایی مانند نابرابری‌های آموزشی و کاستی‌های کیفی نظام‌های تربیتی معاصر، بازخوانی آموزه‌های فلسفی، به‌ویژه فلسفه فارابی، ضرورتی انکارناپذیر یافته است. هدف این مطالعه، تبیین و استخراج سنجه‌های اعتباربخشی و ارتقای کیفیت تعلیم و تربیت بر مبنای اندیشه‌های فارابی با تأکید بر عدالت تعلیمی و تربیتی، و تحلیل قابلیت اجرایی این سنجه‌ها در نظام‌های آموزشی امروزی است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی‌ـ‌تحلیلی و با استفاده از مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای انجام شد. متون فلسفی فارابی، مقالات پژوهشی مرتبط، و اسناد علمی ـ تخصصی حوزه تعلیم و تربیت تحلیل شد و با استخراج گزاره‌های کلیدی، شاخص‌های اعتباربخشی و ارتقای کیفیت آموزشی از منظر فارابی تدوین گردید. همچنین جهت تقویت اعتبار پژوهش، تطبیق مفاهیم با استانداردهای جهانی اعتباربخشی و مدل‌های فعلی آموزش بررسی شد. نتایج تحلیل منابع نشان داد که فلسفه تعلیم و تربیت فارابی بر محورهایی چون عقلانیت، عدالت، پرورش فضیلت‌های اخلاقی، رشد متوازن فرد و جامعه، حمایت نهادی و بازنگری مستمر تأکید دارد. سنجه‌های کلیدی اعتباربخشی استخراج شده عبارت‌اند از: تساوی فرصت‌های یادگیری، تقویت عقل نقاد، پرورش فضایل اخلاقی، اجرای سیاست‌های عدالت‌محور، و ارزیابی مستمر کیفیت نظام آموزشی. مقایسه با مدل‌های معاصر بیانگر مزایای رویکرد فارابی در ایجاد همگرایی میان تربیت فردی و مسئولیت اجتماعی است. آموزه‌های فارابی می‌تواند مبنای تدوین سنجه‌های بومی و راهبردهای عملی ارتقای کیفیت آموزش در ایران قرار گیرد. برای تحقق عدالت تعلیمی و ارتقای کیفیت تربیت، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاری‌های آموزشی با تأکید بر عقلانیت، اخلاق و عدالت اجتماعی اصلاح شده و ساختارهای ارزشیابی و حمایت نهادها تقویت گردد.

فارابی عدالت تعلیمی اعتباربخشی آموزشی کیفیت تربیت فلسفه تعلیم و تربیت